ATADEDEM ALİ AĞA İLE TANIŞAN MK ATATÜRK SOFYADA İKEN GÖREVİ NEYDİ?

Mustafa Kemal’in Sofya’da görev yaptığı sıralardaki faaliyetleri ve burada kurduğu dostluklar, Cumhuriyet dönemi Türk – Bulgar İlişiklerinin şekillenmesinde öneli rol oynamıştır. Bundan dolayı bu yıllara kısaca göz atmakta yarar vardır.Mustafa Kemal 25 Ekim 1913’te Sofya’ya Osmanlı devletinin ilk ateşemiliteri olarak gönderilmiştir[i]. Bu görevlendirmenin sürgün olduğu veya Balkan Savaşlarında gerilen ilişkilerin yumuşatılması için yapıldığın öne süren farklı görüşler bulunmakla birlikte bu dönemde Enver Paşa Mustafa Kemal çekişmesi olduğu bir gerçektir. Ancak bu konuya girmekten ziyade Mustafa Kemal’in Faaliyetlerine değinmek daha yararlı olacaktır.Mustafa Kemal’in Bulgaristan’daki faaliyetlerini İki temel başlık altında toplayabiliriz. Bunardan birincisi görevi gereği Bulgaristan ile ilişiklerin düzelmesi için çalışmak ve askeri konularda istihbarat toplamak, diğeri ise kendi inisiyatifi doğrulusunda gerçekleştirdiği Türk azınlığa yönelik faaliyetleridir. Mustafa Kemal bu çalışmalarını gerçekleştirmek için Bulgaristan ileri gelenleri ile dostluklar kurmuş ve onların güvenini sağlamıştır. Mustafa Kemal, Bulgaristan’da bulunduğu süre içerisinde çok yönlü bir siyaset takip etmiştir. Bir taraftan, Türklere sürekli temas halinde olmuş onarlın örgütlü faaliyetlerde bulunası için çalışmalar yapmıştır. Bunun neticesinde Şubat 1914’te yapılan seçimlerde 17 Türk Bulgar Millet meclisine girmiştir. Bu sayı o güne kadar Türklerin sağlayamadı bir başarı olmuş ve bundan sonra da uzun süre Türkler, bu çapta bir başarı sağlayamamışlardır[ii] Diğer taraftan da Bulgar ileri gelenleri ile ve Bulgar Komitacıları ile ilişkiler kurarak özellikle Milli Mücadele Döneminde onların yardımlarını görecektir. Mustafa Kemal isteksiz olarak gittiği Sofya’dan görevini başarı ile tamlaya- rak 20 Ocak 1915’te dönmüştür. Bu görevi sırasında Mustafa Kemal, Türk Bulgar İliklerinin düzelmesine, Türklerin örgütlü olarak hareket etmesine katkı sağlayarak ve özellikle Milli Mücadele döneminde Bulgarların desteğini sağlayacak zemini oluşturmak gibi başarılar elde etmiştir.

---

[i] Mehmet Canlı, “Mustafa Kemal’in Sofya Ateşemilterliği ve Buradaki Faaliyetleri,” Türk Kültürü, (Kasım 1994), Sayı 379, s.20

[ii] Altan Deliorman, “Mustafa Kemal’in Askeri Ataşe Olarak Bulgaristan’daki Faaliyetleri,” Türk Kültürü, Sayı 25, (Kasım 1964) s. 48